مرتضی مقتدایی

از پرتال جامع مسئولین جمهوری اسلامي ايران
پرش به: ناوبری، جستجو
آیت الله مرتضی مقتدایی


زندگینامه[ویرایش]

آیت الله مرتضی مقتدایی در سال 1314 و در روز میلاد امام علی(ع)، در محله "مسجد حکیم" اصفهان متولد شد. پس از پایان تحصیلات ابتدایی بخشی از دروس مقدماتی حوزه را نزد پدرش که خود از روحانیون آن دوره اصفهان بود آموخت و سپس به حوزه علمیه اصفهان راه یافت. در حوزه اصفهان به تکمیل دروس "مقدمات" و دوره "سطح" خود پرداخت و سپس به حوزه علمیه قم رفت تا از کلاس درس "خارج" امام خمینی(ره) و آیت الله العظمی بروجردی بهره‌مند شود. آشنایی با امام خمینی(ره) موجب شد تا در مبارزات قبل از پیروزی انقلاب به انتشار اعلامیه‌ها و رساله عملیه امام(ره) و سخنرانی علیه رژیم و به طرفداری از حضرت امام(ره) بپردازد. بعد از پیروزی انقلاب نیز آیت الله مقتدایی عهده دار مسئولیت‌های سیاسی از جمله ریاست دیوان عالی کشور، دادستان کل کشور و عضویت در مجلس خبرگان رهبری شد.

خانواده[ویرایش]

"آیت‌الله حاج میرزا محمود مقتدایی"‌، پدر بزرگوار آیت الله مرتضی مقتدایی، از بزرگان و دانشمندان مشهور اصفهان بود و اجازه اجتهاد خود را از "آقا سید محمد نجف آبادی"‌ دریافت کرده و با امام(ره) و "آیت‌الله محقق داماد" و "آیت‌الله سید احمد زنجانی"‌ جلسات مشترکی داشت. وی جزء معدود کسانی بود که در امتحانات رسمی آن دوره، شرکت کرده و اجازه تدریس و بر سر نهادن عمامه داشت؛ اما به دلیل ممنوع بودن حجاب برای زنان، به همراه خانواده به روستای "خوراسگان" و محله "پزوه" رفت تا ضمن آزادی بیشتر، به امور مردم بپردازد.

مدارج تحصیلی[ویرایش]

کودکی آیت‌ الله مقتدایی، با استبداد رضاخان و مسئله کشف حجاب و ممنوعیت پوشیدن لباس روحانیت، هم‌زمان بود. وی تحصیلات ابتدایی را در محلهٔ "پزوه" و در روستای "خوراسگان" واقع در اصفهان آغاز کرد و پس از به پایان رساندن دوره ابتدایی "شرح نصاب"، "جامع‌المقدمات"، "سیوطی"، "منطق کبری" و بخشی از "شرح نظام" را نزد پدر فرا گرفت.

حضور در حوزه اصفهان در سال 1331، آیت الله مقتدایی وارد حوزه علمیه اصفهان شد و ادامه دروس "مقدمات" و دوره "سطح" و درس "خارج" را به مدت 2 سال در حوزه اصفهان گذراند. او که بخشی از مقدمات را نزد پدر خود آموخته بود، باقی‌مانده آن و بخشی از دروس سطح را نزد "حاج شیخ محمدحسن نجف‌آبادی"، از شاگردان "آخوند خراسانی"، "آقای فیاض" و "شهید شمس‌ آبادی"، "منظومه" را نزد "حاج میرزا رضا کلباسی"، "تفسیر" و "نهج‌البلاغه" و "اخلاق" را نزد "حاج میرزا علی آقای شیرازی"، "خلاصة الحساب" و "تشریح‌ الأفلاک" را نزد "مجدالعلماء" و همچنین "مکاسب" را نزد "آیت‌ الله خادمی" آموخت و 2 سال نیز در درس خارج وی شرکت کرد و در سال 1338 به حوزه علمیه قم، عزیمت نمود.

حضور در حوزه علمیه قم آیت الله مقتدایی با ورود به حوزه علمیه قم، به درس خارج امام خمینی(ره) رفته و هم‌زمان در درس آیت‌ الله العظمی بروجردی نیز شرکت کرد و از درس "خارج" "آیت الله محقق داماد" و "آیت الله العظمی گلپایگانی" و "آیت الله حاج شیخ محمد علی اراکی(ره)" نیز بهره برد و در بخش "فلسفه" نیز به کلاس درس "اسفار" علامه طباطبایی رفت و در این میان، از تحصیل علوم عقلی نیز باز نماند. وی در سال 1340 به کلاس‌هایی که "شهید بهشتی" برای آشنایی فضلای قم با علوم جدید -از جمله فیزیک، شیمی و زبان انگلیسی- تشکیل داده بود، راه یافت و در طی سال‌های تحصیل در حوزه، از شرکت در دروس "اخلاق" و "تهذیب نفس"، غافل نشد.

دوستان دوران تحصیل در حوزه آیت‌ الله مقتدایی در سال‌های تحصیل خود به مباحثه علمی با افراد در زمینه‌های گوناگون می‌پرداخت که از جمله آنان در اصفهان، می‌توان به آقایان "حسن امامی"، "شیخ صفرعلی شریعت فلاورجانی"، "عبودیت" و "کمال فقیه ایمانی"، و در قم، آقایان "فاضل هرندی"، "محمد مؤمن"، "طاهری خرم‌آبادی"، "مصلحی" و "الهی قمی" را نام برد.

فعالیت‌های سیاسی قبل از انقلاب[ویرایش]

آیت‌ الله مقتدایی، در سنگرهای سیاسی گوناگونی در سال‌های پیش و پس از انقلاب، شرکت فعال داشت. آشنایی و انس او با امام از زمان تحصیل آغاز شد. آیت‌الله مقتدایی در موقعیت‌های گوناگون، به نشر اعلامیه‌ها و رساله عملیه امام(ره) و قدردانی و تجلیل از او در سخنرانی‌ها می‌پرداخت و در داستان رفراندوم شاه که علما، از جمله امام(ره) آن را تحریم نمودند، پیام امام(ره) را به علمای اصفهان، از جمله "آیت‌الله خادمی اصفهانی" و آقای "ارباب" رسانید که در پی آن، بازار اصفهان تعطیل شد. از دیگر فعالیت‌های مهم وی، پیش از انقلاب اسلامی، عضویت در جامعه مدرسین حوزه علمیه قم و شرکت در جلسات آن بود که حضور وی در این عرصه امضای وی در زیر بسیاری از اعلامیه‌ها و بیانیه‌های مهم آن مرکز، به چشم می‌خورد.

مسئولیت‌ها و سوابق اجرایی[ویرایش]

عضو و سخنگوی شورای عالی قضایی ریاست دیوان عالی کشور دادستان کل کشور ریاست دادگاه‌های انقلاب در تهران و قم در سال‌های 58 و 59 رییس هیئت امنای مرکز جهانی و سازمان مدارس و حوزه‌های خارج از کشور رییس هیئت امنای جامعة الزهراء قم نماینده مجلس خبرگان رهبری در دوره چهارم عضو جامعهٔ مدرسین و شورای عالی حوزه قائم مقام جامعه مدرسین حوزه علمیه قم در سال 1392 مدیر حوزهٔ علمیهٔ قم از سال 1387 تا 1391

برخی خدمات وی به حوزه[ویرایش]

تأسیس صندوق قرض‌الحسنه حجت‌ بن‌ الحسن العسکری (عج) با همت برخی دیگر تأسیس مدرسه علمیه امام صادق (ع) تأسیس حوزه علمیه خواهران ایجاد انجمن حمایت از ایتام

فعالیت‌های آموزشی[ویرایش]

آیت الله مقتدایی از سال‌های آغازین اشتغال به تحصیل در حوزه علمیه اصفهان، به تدریس دروس آموخته‌شده، پرداخت و کتب دوره سطح و نیز سطوح عالی را بارها تدریس نمود. وی چند سال به تدریس خارج فقه در مدرسه مروی تهران و پس از آن، در حوزه علمیه قم اشتغال داشته است.

آثار و تألیفات[ویرایش]

تقریرات درس فقه و اصول حضرت امام(ره) تقریرات درس فقه آیت الله محقق داماد تقریرات درس فقه آیت الله العظمی گلپایگانی کتاب القضاء کتاب الشهادات

اعتراض به فیلم "رستاخیز"[ویرایش]

نمایش چهره‌های حضرت عباس (ع) و فرزندان معصوم امام حسین (ع) در فیلم سینمایی "رستاخیز"، ساخته "احمدرضا درویش" که در سی و دومین جشنواره فیلم فجر به نمایش درآمده بود؛ واکنش‌های اعتراض‌آمیز فراوانی از سوی مراجع، علماء و شخصیت‌های مذهبی - سیاسی را به همراه داشت. در ادامه روند اعتراض به فیلم "رستاخيز"، آیت‌ الله مقتدایی در اظهاراتی انتقادی در تاریخ 24 بهمن ماه سال 1392، با تاکید بر اینکه نمایش چهره ذوات مقدسه بی‌اشکال نیست، گفت: «این بزرگواران قداست بالایی در بین شیعیان و افراد متدین دارند، لذا نباید چهره آنان به صورت شفاف نشان داده شود...آنچه در فیلم رستاخیز رخ داده است کار خوبی نیست و ما باید حرمت اهل بیت (ع) را نگه داریم. اگر خودمان به دست خودمان حرمت اهل بیت (ع) و فرزندانشان را حفظ نکنیم، چه توقعی از تکفیریون و سلفیون خواهیم داشت؟.. من به عوامل فیلم رستاخیز توصیه می‎کنم که از نمایش چهره فرزندان معصومین (ع) همچون حضرت ابوالفضل العباس (ع) خودداری کنند تا عاقبتشان ختم به خیر گردد.» پیش از آن نیز حضرات آیات صافی گلپایگانی، مکارم شیرازی و نوری همدانی از اتفاقات جشنواره فجر سی و دوم اظهار نارضایتی کرده بودند و آیت‌الله علوی گرگانی نیز نمایش چهره مقدس در فیلم رستاخیز را به شدت محکوم کرده بود. در حالی که نشان ندادن چهره پیامبر اکرم (ص)، اهل‏ بیت (ع)، خلفای نخستین، همسران پیامبر (ص) و چهره‌های مقدس و معصوم، یک هنجار مورد قبول در بین فیلمسازان متدین شیعه و سنی است، متأسفانه این نکته در فیلم سینمایی "رستاخیز" که در جشنواره فجر سی و دوم به نمایش درآمد رعایت نشد و علاوه بر نمایش چهره حضرت عباس (ع)، در ده‌ها سکانس دیگر چهره فرزندان و خانواده امام حسین (ع) - حضرت علی‌اکبر (ع)، حضرت علی‌اصغر (ع)، حضرت قاسم (ع) و ...- یک به یک نشان داده شد. این در حالی بود که سه سال پیش از آن مسأله تصویر کردن چهره حضرت عباس (ع) در سریال مختارنامه و بازی یک هنرپیشه به جای ایشان، جامعه متدینین را به شدت نگران کرد و سرانجام با مواضع محکم مراجع عظام تقلید - حضرات آیات عظام صافی گلپایگانی، وحید خراسانی، مکارم شیرازی، مظاهری اصفهانی، علوی گرگانی، محمد صادق روحانی، موسوی اردبیلی، ملکوتی تبریزی و حسینی شاهرودی - این کار صورت نگرفت.